Solvabiliteit: hoeveel financiële tegenwind kan je bedrijf aan?

Je bedrijf maakt winst, klanten betalen meestal op tijd en er staat geld op de rekening. Toch vraagt de bank bij een financieringsaanvraag naar je solvabiliteit. Misschien staat dat woord ook in je jaarstukken, naast een percentage dat je weinig zegt.

Solvabiliteit laat zien welk deel van de bezittingen van je onderneming met eigen vermogen is gefinancierd. Het helpt om te beoordelen hoeveel ruimte er is om verliezen op te vangen. Maar één percentage vertelt niet of je volgende week alle rekeningen kunt betalen, of dat een nieuwe lening verstandig is.

Begin bij wat je bezit en wat je verschuldigd bent

Op de balans staan de bezittingen van je bedrijf, zoals machines, voorraad, openstaande klantfacturen en geld. Daartegenover staat hoe die bezittingen zijn gefinancierd: met eigen vermogen en met verplichtingen aan anderen.

Eigen vermogen is het verschil tussen de boekwaarde van je bezittingen en je schulden en overige verplichtingen. Het kan bestaan uit geld dat je hebt ingebracht en winst die in het bedrijf is gebleven. Verliezen en onttrekkingen kunnen het juist verminderen.

Bij vreemd vermogen moet je verder kijken dan de banklening. Ook nog te betalen leveranciers en belastingschulden horen bij de verplichtingen van je bedrijf. Een onderneming zonder bankkrediet kan dus wel degelijk schulden hebben.

Eigen vermogen is bovendien geen apart potje op je bankrekening. Het kan vastzitten in een bestelbus, gereedschap of voorraad. Dat is meteen de reden waarom een bedrijf op papier stevig kan staan en toch moeite kan hebben met een betaling.

Zo bereken je het percentage

Een veelgebruikte berekening is: eigen vermogen gedeeld door totaal vermogen, maal 100%. Het totaal vermogen is in deze berekening gelijk aan het balanstotaal: de totale boekwaarde van de bezittingen.

Stel dat een kleine werkplaats de volgende vereenvoudigde balans heeft. Alle bedragen horen bij dezelfde datum.

Het eigen vermogen is € 120.000 min € 78.000: € 42.000. De solvabiliteit is dan € 42.000 gedeeld door € 120.000, maal 100%: 35%. Van iedere euro aan bezittingen is volgens deze balans 35 cent met eigen vermogen gefinancierd.

Dat betekent niet dat 35% van de omzet winst is. Het betekent ook niet dat er € 42.000 beschikbaar is voor een nieuwe aankoop. In dit voorbeeld staat slechts € 10.000 op de bank. Het percentage beschrijft de financiering van de bezittingen, niet het banksaldo of de winstmarge.

Wat gebeurt er als een tegenvaller komt?

Neem dezelfde werkplaats. Een deel van de voorraad blijkt verouderd en moet € 12.000 lager worden gewaardeerd. In dit vereenvoudigde voorbeeld laten we belastingeffecten weg. De bezittingen dalen naar € 108.000, de verplichtingen blijven € 78.000 en het eigen vermogen daalt naar € 30.000.

De nieuwe solvabiliteit is ongeveer 27,8%. De tegenvaller is ten laste van het eigen vermogen gekomen. Er is niet meteen een betaling van € 12.000 uit de bankrekening verdwenen, maar het bedrijf bezit wel minder waarde dan eerder in de boeken stond.

Dit maakt duidelijk waarom de kwaliteit van de bezittingen belangrijk is. Oude voorraad, slecht betalende klanten of een machine die veel minder waard blijkt, kunnen het beeld verslechteren. Een berekening met te optimistische bedragen geeft een te geruststellende uitkomst.

Het is ook geen exacte voorspelling van wat schuldeisers bij een bedrijfsbeëindiging terugkrijgen. Bezittingen kunnen bij snelle verkoop minder opleveren dan hun boekwaarde. Kosten, zekerheden en de volgorde waarin schuldeisers worden betaald spelen dan eveneens mee.

Een goede balans betaalt geen factuur

Solvabiliteit gaat over de verhouding tussen eigen vermogen en verplichtingen. Liquiditeit gaat over de mogelijkheid om op tijd te betalen. Winstgevendheid vertelt of je opbrengsten hoger zijn dan je kosten. Je hebt alle drie nodig om je bedrijf te begrijpen.

De werkplaats kan bijvoorbeeld morgen € 18.000 moeten betalen terwijl er € 10.000 op de bank staat. Dat klanten nog € 15.000 verschuldigd zijn, helpt alleen als het geld op tijd binnenkomt. Een mooie machine verkoop je doorgaans ook niet even zonder gevolgen voor het werk.

Daarom horen een actuele balans en een vooruitblik op ontvangsten en betalingen bij elkaar. In winst maken en toch geld tekortkomen lees je hoe winst en beschikbaar geld uiteen kunnen lopen. Een nieuw geleend bedrag kan het banksaldo tijdelijk verbeteren zonder de onderneming structureel sterker te maken.

Er bestaat geen veilig percentage voor elk bedrijf

Een grens zoals 25% of 30% kan een bespreekpunt zijn, maar is geen algemeen bewijs dat een onderneming gezond is. De passende verhouding hangt af van het soort bedrijf, de stabiliteit van inkomsten, de bezittingen en de voorwaarden van financiers.

Een zelfstandig adviseur met weinig bedrijfsmiddelen ziet er op de balans anders uit dan een fabriek met dure machines. Een winkel met snel wisselende voorraad loopt andere risico’s dan een onderneming met jarenlang vastgelegde opdrachten. Ook een grote afhankelijkheid van één klant kan de behoefte aan financiële ruimte vergroten.

Vergelijk daarom vooral met eerdere perioden en met echt vergelijkbare bedrijven. Vraag een financier welke berekening die gebruikt. Sommige partijen passen bedragen aan of kijken naast dit percentage naar andere verhoudingen. Twee cijfers zijn pas vergelijkbaar als de teller en noemer hetzelfde betekenen.

Meer lenen of aflossen verandert het beeld

Leent de werkplaats € 30.000 voor een extra machine, dan stijgen in het eenvoudige voorbeeld de bezittingen van € 120.000 naar € 150.000. De schulden nemen evenveel toe. Het eigen vermogen blijft op dat moment € 42.000, waardoor de solvabiliteit naar 28% daalt.

Dat maakt de investering niet automatisch onverstandig. De machine kan extra productie en winst mogelijk maken. Maar rente en aflossing vragen wel om geld, ook als de extra opdrachten later komen dan gehoopt. Beoordeel daarom zowel het verwachte voordeel als een minder gunstig scenario.

Andersom kan aflossen met beschikbaar geld het solvabiliteitspercentage verhogen: zowel bezittingen als schulden nemen af, terwijl het eigen vermogen bij die aflossing gelijk blijft. Je bankbuffer wordt daardoor wel kleiner. Een beter percentage kopen met je laatste liquide geld kan een nieuw probleem veroorzaken.

Sterker worden zonder alleen het cijfer op te poetsen

Winst in het bedrijf laten kan het eigen vermogen versterken. Extra eigen geld inbrengen kan dat ook. Maar meer geld storten in een bedrijf dat structureel verlies maakt, lost de oorzaak niet op. Kijk ook naar prijzen, kosten, voorraad en de opdrachten waarop je werkelijk verdient.

Sneller betaald krijgen verbetert meestal eerst de beschikbaarheid van geld. Een klant die betaalt, zet een vordering om in banksaldo. Zonder andere veranderingen stijgt daardoor niet ineens je eigen vermogen. Toch kan het voor je dagelijkse rust veel belangrijker zijn dan een paar punten extra solvabiliteit.

Zorg dat je administratie aansluit op de werkelijkheid. Werk oninbare facturen, verouderde voorraad en openstaande verplichtingen bij. Onze uitleg over je boekhouding op orde brengen helpt om daarvoor een bruikbare basis te leggen.

Wil je de balans laten opstellen en de uitkomst bespreken, dan biedt Farshad Bashir hulp bij jaarstukken opstellen. Daarbij kan ook worden uitgelegd wat de cijfers betekenen en welke stukken voor een financieringsaanvraag worden gevraagd.

Gebruik solvabiliteit uiteindelijk als aanleiding voor betere vragen. Hoeveel verlies kun je dragen? Wanneer moeten schulden worden betaald? Wat gebeurt er als een grote klant wegvalt? Een onderneming wordt sterker door die vragen te beantwoorden en passende maatregelen te nemen, niet door één percentage zo hoog mogelijk te maken.