Studieschuld extra aflossen of sparen: wat past bij jou?

Extra aflossen verlaagt je studieschuld, maar ook je spaarrekening. Kijk daarom niet alleen naar de rente. Je buffer, inkomen, woonplannen en terugbetalingsregels wegen mee.

Je hebt eindelijk wat spaargeld opgebouwd. Tegelijk staat er bij DUO nog een flink bedrag open. Dat kan wringen. Het voelt alsof het spaargeld niet helemaal van jou is zolang er ook een schuld tegenover staat.

Toch hoeft een lagere schuld niet te betekenen dat je er in het dagelijks leven sterker voor staat. Als je al je spaargeld overmaakt en daarna een tegenvaller krijgt, heb je minder ruimte. De vraag is hoeveel geld je verantwoord kunt missen en wat extra aflossen in jouw situatie oplevert.

Kijk eerst welke lening je hebt

Voor je gaat rekenen, heb je een paar gegevens nodig. Bekijk in Mijn DUO je actuele schuld, de rente die voor jou geldt, je resterende looptijd en je terugbetalingsregels. Gebruik niet zonder meer het rentepercentage dat je in een nieuwsbericht ziet. Dat hoeft niet het percentage van jouw lening te zijn.

De regels verschillen. De aflosfase kan bijvoorbeeld vijftien of vijfendertig jaar duren. Ook de manier waarop je inkomen en dat van een partner meetellen, hangt af van de regeling. Heb je meerdere leningen, dan kunnen daar verschillende rentepercentages bij horen.

Een studieschuld bij DUO heeft bovendien andere voorwaarden dan een persoonlijke lening bij een bank. Heb je daarnaast een dure consumptieve schuld of betalingsachterstanden, neem die dan mee. Het zou vreemd zijn goedkoop af te lossen terwijl elders hoge rente of extra kosten doorlopen.

Bescherm het geld dat binnenkort nodig is

Splits je spaargeld in gedachten in drie delen: geld voor onverwachte uitgaven, geld voor bekende plannen en geld dat echt overblijft. De wasmachine kan onverwacht stukgaan. De verhuizing over een halfjaar is al voorzien. Beide vragen om beschikbaar geld, maar om een andere reden.

Stel dat je € 12.000 hebt gespaard. Je wilt € 6.000 als buffer houden en verwacht € 3.000 nodig te hebben voor een verhuizing. Dan is niet € 12.000, maar hooguit € 3.000 beschikbaar voor een extra aflossing zonder die twee doelen aan te tasten. Dit zijn voorbeeldbedragen, geen aanbevolen buffer.

Weet je nog niet welk bedrag bij je past? Begin met het bepalen van je financiële buffer. Je vaste lasten, baanzekerheid en mogelijke tegenvallers zijn daarvoor belangrijker dan een rond getal dat prettig klinkt.

Een vrijwillige aflossing kun je niet behandelen als een spaarpot waar je later weer uit opneemt. Denk daarom ook aan veranderingen die nog niet zeker zijn. Een tijdelijk contract, een kinderwens of minder willen werken kan een reden zijn om wat meer ruimte aan te houden.

Vergelijk de rente met een eenvoudig voorbeeld

Als je extra aflost, wordt over dat deel van de schuld geen nieuwe rente meer berekend. Houd je het geld op een spaarrekening, dan ontvang je daar mogelijk rente over. Het verschil is een logisch beginpunt, zolang je beseft wat buiten de rekensom blijft.

Neem € 5.000, een veronderstelde leningrente van 3% en een spaarrente van 2%. Over een heel jaar is het eenvoudige renteverschil ongeveer € 50 in het voordeel van aflossen. We laten veranderingen in het saldo, renteberekening en belasting hier buiten beschouwing. Dit zijn geen actuele rentetarieven.

Die € 50 zegt iets over de prijs van het aanhouden van geld in dit voorbeeld. Het zegt niet automatisch wat je moet doen. Als dit je enige reserve is, kan de beschikbaarheid meer waard zijn. Gaat het om geld dat je jarenlang kunt missen, dan kan je afweging anders uitvallen.

Een verwacht beleggingsrendement is geen spaarrente. Je kunt meer verdienen, maar ook verlies maken terwijl de schuld blijft bestaan. Zet een onzekere beleggingsopbrengst daarom niet als vast bedrag tegenover de rente die je moet betalen.

Je schuld en je maandbedrag zijn twee verschillende dingen

DUO berekent eerst welk maandbedrag nodig is om de schuld met rente binnen de looptijd terug te betalen. Vervolgens kan je inkomen leiden tot een lager verplicht bedrag. Dat heet terugbetalen naar draagkracht: wat je op basis van je inkomen kunt betalen.

Een extra aflossing verlaagt dus wel je schuld, maar niet in iedere situatie meteen het bedrag dat maandelijks van je rekening gaat. Als je al een lager bedrag betaalt vanwege je inkomen, kan dat de bepalende grens blijven. Controleer ook of een herberekening van het maandbedrag mogelijk is en moet worden aangevraagd.

Aan het einde van de aflosfase kan een restschuld worden kwijtgescholden als je aan je betalingsverplichtingen hebt voldaan. Betalingsachterstanden vallen daar niet zomaar onder. Daardoor betekent minder rente op de schuld niet voor iedereen evenveel minder geld betalen over de hele looptijd.

Verwacht je waarschijnlijk niet alles af te lossen via de verplichte betalingen, dan verdient een grote vrijwillige aflossing extra aandacht. Je inkomen kan nog veranderen, dus zekerheid daarover heb je niet altijd. Bekijk verschillende inkomenssituaties en tel niet alvast op volledige kwijtschelding.

Is je studieschuld aftrekbaar voor de belasting?

Een studieschuld kan meetellen als schuld in box 3, waar bepaalde bezittingen en schulden worden belast. Dat geldt niet voor een studieschuld die nog in een gift kan worden omgezet. Een gewone aflossing aan DUO is geen aftrekpost waarmee je je loon in box 1 verlaagt.

Bij de berekening met vaste rendementen gaat het om je situatie op 1 januari. Er is een drempel voor schulden en een vrijstelling voor vermogen. Heb je geen belastbaar box 3-vermogen, dan levert het opvoeren van een studieschuld niet alsnog een losse belastingteruggave op.

Er bestaat ook geen vast belastingvoordeel per € 1.000 studieschuld. De uitkomst hangt af van het belastingjaar, je bezittingen en schulden en de toepasselijke berekening. Onder de tegenbewijsregeling kan een lager werkelijk rendement relevant zijn. Daarbij gelden andere rekenregels en kan betaalde rente over box 3-schulden meetellen.

Los je af met spaargeld, dan dalen zowel je banktegoed als je schuld. Bekijk daarom de verandering aan beide kanten. Trek niet alleen het vermeende belastingvoordeel van de lening af van de rente. Zeker bij veel vermogen kan een volledige berekening een andere uitkomst geven dan een simpele vergelijking van percentages.

Wat als je een huis wilt kopen?

Een studieschuld telt mee bij de beoordeling van een hypotheek. De maandelijkse verplichting beperkt hoeveel ruimte er voor woonlasten overblijft. Een laag bedrag vanwege je inkomen of een tijdelijke betaalpauze is daarbij niet automatisch het bedrag waarmee de hypotheekaanbieder rekent.

Extra aflossen kan helpen als daardoor het relevante maandbedrag daalt. Laat vooraf bekijken hoeveel verschil dat maakt en welk bewijs van DUO nodig is. Een lagere schuld geeft niet in iedere situatie dezelfde extra leenruimte.

Houd daarnaast rekening met eigen geld voor de aankoop, verhuizing en tegenvallers. In welke kosten bij een huis kopen aftrekbaar zijn lees je hoe die kosten verschillen. Een mogelijke belastingaftrek betekent bovendien niet dat je de rekening niet eerst hoeft te betalen.

Schuldvrij willen zijn mag meewegen

Sommige mensen voelen veel opluchting als een schuld kleiner wordt. Anderen slapen juist beter met geld op de bank. Beide gevoelens vertellen iets over wat financiële zekerheid voor je betekent. Je hoeft ze niet weg te strepen omdat een rekenblad een andere voorkeur lijkt te hebben.

Geef dat gevoel wel een plaats binnen je mogelijkheden. Een kleine vaste extra aflossing kan bijvoorbeeld beter passen dan je hele reserve in één keer gebruiken. Je kunt ook eerst een buffer opbouwen en pas daarna opnieuw beslissen.

Controleer vóór een betaling waar deze terechtkomt en wat er met je maandbedrag gebeurt. Bij DUO blijft de gewone maandelijkse incasso in principe doorgaan na een extra betaling. Zorg dat daar genoeg geld voor beschikbaar is. De beste aflossing is een aflossing die ook ruimte laat voor het leven erna.