Een dalende beurs kan twee heel verschillende reacties oproepen. De ene belegger wil snel bijkopen omdat alles goedkoper lijkt. De andere wil verkopen voordat de verliezen verder oplopen. Beide kijken naar dezelfde koersen, maar zien een ander gevaar: een kans missen of nog meer geld kwijtraken.
Een koersdaling is op zichzelf geen koopadvies. Ze laat zien wat beleggers vandaag betalen. Hoeveel de belegging later oplevert, weet je daarmee nog niet. Of bijkopen verstandig is, hangt af van wat je koopt, wanneer je het geld nodig hebt en hoeveel onzekerheid je financieel en emotioneel kunt dragen. Soms kun je je maandelijkse inleg gewoon voortzetten. Soms is eerst je buffer herstellen belangrijker. Die afweging begint bij je eigen financiën, niet bij de kleur van de beursapp.
Een lagere prijs is niet automatisch een betere prijs
Wanneer een jas wordt afgeprijsd, is het meestal dezelfde jas. Bij een aandeel kan tegelijk met de koers ook het vooruitzicht veranderen. Een bedrijf kan klanten verliezen, te veel schuld hebben of nieuwe concurrentie krijgen. De vroegere koers is dan geen bewijs dat het aandeel nu ondergewaardeerd is.
Ook een brede markt kan dalen doordat beleggers anders denken over toekomstige winsten, rente of onzekerheid. Een lagere aankoopprijs is gunstig als alle andere omstandigheden gelijk blijven, maar die voorwaarde is precies wat je niet zomaar mag aannemen. Niemand krijgt bij aankoop de garantie dat een eerdere piek terugkomt binnen de periode waarin hij het geld kan missen.
Daarom is het nuttig om de vraag om te draaien. Zou je deze belegging ook kiezen als je de oude koers niet kende? Past de samenstelling bij je doel, begrijp je de risico’s en zijn de kosten redelijk? Als de belangrijkste reden luidt dat het aandeel vroeger veel duurder was, heb je vooral een vergelijking met het verleden gemaakt.
Begin met het geld dat buiten de beurs moet blijven
Beleg met geld dat je langere tijd kunt missen. Dan hoef je niet meteen te verkopen als de waarde daalt. Ook na een lange periode kun je nog verlies hebben. Geld voor een aanbetaling op een woning over twee jaar heeft een andere functie dan geld voor een doel dat nog tientallen jaren weg ligt.
Bekijk vóór een extra aankoop je beschikbare reserves. Kun je een kapotte auto of een periode met minder inkomen betalen zonder beleggingen te verkopen? Een beursdaling kan samengaan met economische problemen die ook jouw werk raken. Dan is je buffer geen gemiste beleggingskans, maar een manier om te voorkomen dat je op een ongunstig moment móét verkopen.
Ons artikel over een buffer die past bij de risico’s in je leven helpt om onverwachte uitgaven, inkomensverlies en geplande uitgaven uit elkaar te houden. Gebruik alleen geld voor bijkopen dat na die afweging werkelijk voor beleggen beschikbaar is. Een aantrekkelijk ogende koers verandert de bestemming van je huurbetaling niet.
Bijkopen kent meer dan één betekenis
Er is verschil tussen je gewone maandelijkse inleg laten doorlopen en ineens een groot extra bedrag inzetten. Het eerste volgt een bestaande afspraak met jezelf. Het tweede verandert hoeveel van je vermogen aan koersrisico blootstaat. Bekijk daarom opnieuw of je dat extra bedrag kunt missen.
Weer iets anders is het herstellen van een vooraf gekozen verdeling tussen beleggingen en veiligere reserves. Na een daling kan het aandelengewicht lager zijn geworden dan bedoeld. Teruggaan naar je oorspronkelijke verdeling kan dan tot een aankoop leiden. Je probeert daarmee je gekozen verdeling te herstellen. Je voorspelt dus niet dat de laagste koers is bereikt. Controleer wel of dat oorspronkelijke plan nog past bij je leven.
Bijkopen met geleend geld vergroot je risico. Je moet de lening en rente betalen, ook als je belegging minder waard wordt.
Wie extra koopt omdat een verlies snel moet worden goedgemaakt, neemt een andere beslissing. Je teleurstelling over het verlies kan er dan toe leiden dat je meer risico neemt dan verstandig is. Je kunt een eerdere aankoop niet verbeteren door er achteraf meer geld naast te zetten. Iedere nieuwe euro verdient dezelfde beoordeling als een eerste euro.
Spreiden helpt, maar haalt een beursdaling niet weg
Spreiding over verschillende bedrijven kan de gevolgen van één tegenvaller beperken. Ze biedt geen bescherming tegen een daling die veel beleggingen tegelijk raakt.
Tien aandelen uit dezelfde sector kunnen sterk op dezelfde omstandigheden reageren. En verschillende fondsen kunnen grotendeels dezelfde bedrijven bevatten. Kijk daarom door de namen van producten heen naar de daadwerkelijke beleggingen. Bij buitenlandse beleggingen telt ook de wisselkoers mee. En beleggingen in één land kunnen tegelijk last hebben van dezelfde problemen.
Een breed fonds en een los aandeel dat hard is gedaald zijn dus niet uitwisselbaar. Een individueel bedrijf kan blijvend waarde verliezen of failliet gaan. Ook een breed fonds kan langdurig onder je aankoopwaarde staan. Spreiding verandert welke risico’s je draagt; ze verandert aandelen niet in spaargeld.
Wat periodiek inleggen wel en niet doet
Bij periodiek inleggen koop je op vaste momenten voor een vastgesteld bedrag. Daarmee koop je meer aandelen of fondsdeelnemingen bij een lagere prijs en minder bij een hogere prijs. Je hoeft dan niet iedere maand te bepalen wat het beste koopmoment is.
Een vereenvoudigd voorbeeld: je legt €200 in bij een prijs van €100 en koopt twee eenheden. Een maand later kost dezelfde belegging €80. Je volgende €200 koopt dan 2,5 eenheden. Je bezit samen 4,5 eenheden waarvoor je €400 hebt betaald. Bij een koers van €80 zijn die €360 waard. Je gemiddelde aankoopprijs is gedaald tot ongeveer €88,89, maar je hebt nog steeds verlies. Kosten en belasting zijn in dit voorbeeld weggelaten.
Periodiek inleggen is dus geen manier om verlies uit te sluiten. Het kan wel helpen om een uitvoerbaar ritme te kiezen. Geld dat iedere maand uit je inkomen beschikbaar komt, is bovendien iets anders dan een bestaand groot bedrag bewust tijdelijk buiten de markt houden. Bij die tweede keuze stel je ook mogelijke opbrengsten uit. Wat passend is, hangt mede af van de onzekerheid die je aankunt.
Gevoeld risico hoort bij de beslissing
Een verlies kan zwaarder wegen dan een vergelijkbare winst prettig voelt. Dat heet verliesaversie. Dat betekent niet dat iedere angst onredelijk is. Soms heb je simpelweg meer geld belegd dan goed voelt of dan je kunt missen.
Maak onderscheid tussen een verlies kunnen betalen en ermee kunnen leven. Je kunt voldoende spaargeld en een lange horizon hebben en toch slecht slapen van een koersdaling. Andersom kun je graag risico nemen terwijl je het geld binnenkort nodig hebt. Ook als je veel vertrouwen hebt in de beurs, kun je dat geld dan niet lang missen.
Test daarom een bedrag, niet alleen een percentage. Een daling van 20% op €20.000 betekent een waarde van €16.000. Vanaf dat lagere bedrag is 25% stijging nodig om weer op €20.000 te komen, zonder rekening te houden met kosten. Wat zou je doen als het herstel jaren uitblijft? Het antwoord is informatie voor je plan, geen test waarvoor je moed moet bewijzen.
Maak vooraf duidelijk wanneer je het plan herziet
Een plan volhouden is waardevol wanneer het plan deugt. Het is geen verplichting om veranderde omstandigheden te negeren. Verlies van inkomen, een naderende aankoop of een te geconcentreerde portefeuille kunnen redenen zijn om opnieuw te kijken. Alleen dagelijks wisselende krantenkoppen zijn een minder stevig uitgangspunt.
Schrijf op welk geld je belegt, waarvoor het bedoeld is, hoe je spreidt en wanneer je de verdeling beoordeelt. Schrijf ook op wat je doet als je inkomen daalt. Daarmee verklein je het aantal beslissingen dat je midden in een onrustige beursweek moet nemen. Bekijk de kosten en eventuele belastinggevolgen voordat je beleggingen koopt of verkoopt.
Wie vooral enthousiast wordt van een groeicurve, kan daarnaast onze uitleg over samengestelde rente, tijd en onzeker rendement lezen. Langer beleggen kan veel verschil maken. Ondertussen zul je wel met stijgende en dalende koersen moeten omgaan. Bijkopen tijdens een daling past wanneer het geld beschikbaar is, de belegging past en het risico draaglijk blijft. De koers alleen kan die drie voorwaarden niet voor je beantwoorden.