Een deel van je loterij-inleg gaat naar goede doelen. Dat staat op de website, in de reclame en misschien ook op het jaaroverzicht. Waarom mag je dat deel dan niet als gift aftrekken in je belastingaangifte?

Omdat je met de aankoop van een lot iets terugkrijgt: een kans op een prijs. Waar de loterij het geld daarna aan besteedt, verandert niet wat jij hebt gekocht. Je steunt een goed doel, maar je hebt daarmee nog geen aftrekbare gift gedaan.

Je koopt de kans, niet de uitkomst

Voor de giftenaftrek is die winkans de tegenprestatie. Dat klinkt misschien vreemd als je al jaren niets noemenswaardigs hebt gewonnen. Toch krijg je bij iedere trekking waarvoor je hebt betaald opnieuw de afgesproken kans. De tegenprestatie ontbreekt niet doordat jouw lot verliest.

Ook je reden om mee te doen maakt de betaling niet aftrekbaar. Misschien vind je de projecten belangrijker dan de hoofdprijs. Dat kan een prima reden zijn om voor die loterij te kiezen. Fiscaal blijft het een betaling voor deelname.

Dat geldt ook bij een abonnement. Twaalf automatische afschrijvingen voor loten worden niet samen een periodieke gift. Je koopt nog steeds loten. In mijn video ‘Je steunt goede doelen via de loterij, maar is je inleg aftrekbaar?’ licht ik dat onderscheid ook toe.

Waarom je niet zelf het goede doel uit de lotprijs kunt knippen

Stel dat je in een jaar €300 aan loten uitgeeft. De aanbieder besteedt een deel van zijn opbrengsten aan goede doelen. Je kunt dan niet datzelfde percentage van jouw €300 als gift opgeven. Ook niet als de aanbieder precies laat zien hoeveel geld bij maatschappelijke projecten terechtkomt.

Jouw betaling en de besteding door de loterij zijn twee verschillende stappen. Jij betaalt de prijs van het lot. De loterij verdeelt haar opbrengsten over prijzen, organisatie en goede doelen. Die laatste verdeling maakt van jouw aankoop geen combinatie van een lot en een afzonderlijke schenking.

Ik zou bij giftenaftrek daarom niet beginnen met de vraag hoeveel van het geld uiteindelijk goed terechtkomt. Eerst moet duidelijk zijn waarvoor je zelf hebt betaald. Een donatie en een aankoop kunnen hetzelfde project helpen, terwijl ze in je aangifte verschillend worden behandeld.

Rechtstreeks €300 schenken levert niet vanzelf €300 aftrek op

Maak je buiten de loterij om vrijwillig geld over aan een goed doel met ANBI-status, zonder iets terug te krijgen? Dan kan die betaling wel voor giftenaftrek in aanmerking komen. ANBI betekent algemeen nut beogende instelling. Bewaar bewijs van de betaling, zoals een bankafschrift. Contante giften zijn niet aftrekbaar.

Vervolgens komt er een tweede vraag: hoeveel mag je aftrekken? Voor gewone giften geldt in 2026 een drempel van 1% van je drempelinkomen, met een minimum van €60. De aftrek bedraagt maximaal 10% van dat drempelinkomen. Dat inkomen is het totaal van je inkomsten en aftrekposten in box 1, 2 en 3, vóór de persoonsgebonden aftrek. Het is dus niet simpelweg je nettosalaris.

Neem iemand zonder fiscale partner, met een drempelinkomen van €25.000. Deze persoon maakt €300 over aan een ANBI zonder culturele status, krijgt niets terug en heeft geen andere giften. De gift voldoet aan de voorwaarden voor een gewone gift. De drempel is €250. Er blijft €300 − €250 = €50 aftrek over. Dat is €50 minder belastbaar inkomen, geen terugbetaling van €50 door de Belastingdienst.

Heb je het hele jaar een fiscale partner, of kiezen jullie voor behandeling als fiscale partners over het hele jaar? Dan worden voor gewone giften zowel jullie giften als jullie drempelinkomens samengenomen. Alleen het betaalbewijs bij de partner met het laagste inkomen leggen, verlaagt die gezamenlijke drempel niet. Twijfel je over jullie status, lees dan wanneer samenwonen tot fiscaal partnerschap leidt.

Bij een periodieke gift die aan de voorwaarden voldoet, geldt geen drempel. Daarvoor moet je onder meer schriftelijk vastleggen dat je minstens vijf kalenderjaren achter elkaar hetzelfde jaarbedrag aan dezelfde instelling schenkt. De overeenkomst moet ook bepalen bij wiens overlijden de gift uiterlijk stopt, bijvoorbeeld bij jouw overlijden. Alleen iedere maand geld overmaken is niet genoeg. Zo'n overeenkomst is bovendien een toezegging voor meerdere jaren, geen vinkje dat je achteraf bij de aangifte zet.

Wat wil je met je geld doen?

Wil je vooral kans maken op een prijs en vind je het mooi dat de loterij ook goede doelen steunt? Dan koop je een lot om die combinatie. Reken daarbij niet op giftenaftrek.

Wil je zelf een bepaald doel steunen, dan kun je rechtstreeks schenken en bekijken welke vorm bij je past. Dat geeft je een andere keuze: een losse bijdrage die je volgend jaar opnieuw afweegt, of een meerjarige toezegging. Het belastingverschil komt pas na die keuze.

Laat je de aangifte liever verzorgen? Ik kan je giften beoordelen en de aftrek verwerken in de aangifte inkomstenbelasting die ik voor je verzorg. Houd daarvoor de echte donaties en de betalingen voor loten apart. Ze kunnen allebei voortkomen uit betrokkenheid bij een goed doel, maar alleen dat gevoel maakt een uitgave nog geen fiscale gift.